Wednesday, January 19, 2022
Lori Region


Հայկական լրատվական դաշտը սարսափելի վիճակում է

Լրատվամիջոցների նախահայրը լրագրությունն է, որը սկիզբ է առել 17-րդ դարի սկզբից։ Ժամանակի ընթացքում այս տարածաշրջանը նույնպես սկսեց զարգանալ ու դառնալ…

By Vanadzor , in Թոփ ԼՐԱՀՈՍ Կարծիք , at October 29, 2021


Լրատվամիջոցների նախահայրը լրագրությունն է, որը սկիզբ է առել 17-րդ դարի սկզբից։ Ժամանակի ընթացքում այս տարածաշրջանը նույնպես սկսեց զարգանալ ու դառնալ քարոզչության միջոց։ 20-րդ դարասկզբի հայտնագործությունները՝ և՛ հեռարձակումը, և՛ հեռուստատեսությունը, ներառվեցին լրագրության մեջ և դարձան զանգվածներին տեղեկատվություն փոխանցելու, հասարակական կարծիք ձևավորելու և նրանց քաղաքական, սոցիալական և այլ ոլորտներում ուղղորդելու ազդեցիկ գործիքներ:

20-րդ դարի երկրորդ կեսին լրատվական դաշտն արդեն գտնվում էր կառավարությունների և քաղաքական ուժերի վերահսկողության տակ։ Երկրներում արդեն գործում էին օրենքներ այս ոլորտը կարգավորելու համար, և դա ծառայեց որպես քարոզչական պատերազմ ինչպես պետությունների միջև, այնպես էլ երկրների ներսում: Ավելի լավ հասկանալով դրա դերն ու նշանակությունը հասարակության մեջ՝ լրատվամիջոցին տրվեց Չորրղ իշխանություն անունը։

Հատկապես կարևոր է լուրի վերնագիրը կամ դրա մատուցման ձևը։ Լավագույն օրինակը հաճախ շոտլանդական թերթերից մեկի վերնագիրն է Տիտանիկի խորտակման մասին: Երբ աշխարհի բոլոր թերթերը մեծ վերնագրերով հաղորդում էին «ՏԻՏԱՆԻԿ»-ի խորտակման մասին, այդ թերթը մանր տառերով գրում էր, որ «ՏԻՏԱՆԻԿ»-ը խորտակվել է, իսկ մեծատառով, որ 13 շոտլանդացի է մահացել:

Սակայն ամեն ինչ սկսեց գլխիվայր շուռ գալ 20-րդ դարավերջին ինտերնետի գյուտի ու դրա տարածման հետ։ Ժամանակի ընթացքում տպագիր մամուլը սկսեց «թվայնացվել», իսկ հեռուստատեսությունն ու ռադիոկայանները սկսեցին ունենալ իրենց ինտերնետային ալիքները։

Քանի որ ինտերնետը դարձավ ավելի էժան և աշխատատար, սկսեցին հայտնվել առանձին անհատների կամ փոքր խմբակցությունների պատկանող լրատվական կայքեր, որոնք այլևս չէին վերահսկվում քաղաքական ուժերի կամ հոսանքների կողմից դասական իմաստով:

Մոտ մեկ տասնամյակ առաջ համացանցում ստեղծված սոցիալական ցանցերը (Facebook, Twitter և այլն) առաջին անգամ դարձան լրատվական աղբյուրների տարածման միջոց, և միևնույն ժամանակ այդ էջերը ծառայեցին նաև BLOCKS-ների բազմացմանն ու տարածմանը։ Եվ նույնիսկ ընթացիկ հաղորդակցման ծրագրերը ծառայում են լուրեր կամ վերլուծական հոդվածներ տարածելուն։

Ինտերնետում բջջային հեռախոսների տարածման հետ նորությունների առատությունը հասել է աննախադեպ մակարդակի։ Ամենուր և ամենուր նորություն կա։

Ակնարկն այստեղ միայն քաղաքական լուրերի մասին չէ։

Ինչպիսի՞ն է այսօր լրատվական դաշտի պատկերը կամ իրավիճակը։

Լրատվամիջոցների նկատմամբ մենաշնորհ ու վերահսկողություն այլեւս չկա. Հատկապես սոցիալական լրատվամիջոցների հայտնվելով ավանդական լրատվամիջոցների դերը ոչ թե նվազել, այլ փոխվել է: Սոցիալական ցանցի յուրաքանչյուր բաժանորդ արդեն դարձել է լրատվամիջոց, և որքան շատ ընկերներ ունենա, այնքան ավելի շատ հնարավորություններ կունենա այդ լուրերը տարածելու համար։ Բնականաբար, լրատվամիջոցների համար սահմանված օրենքներն այդ ոլորտում այնքան էլ կարեւոր չեն։ Այս առումով սոցիալական ցանցերը դրական և բացասական դեր են խաղում հասարակական կարծիքի ձևավորման գործում։ Նրանց գոյությունը փաստ է, և այստեղ անհրաժեշտ է ոչ թե ուղղակիորեն պայքարել նրանց դեմ, ինչպես փորձում են դասական լրատվամիջոցների վերահսկիչները, այլ անուղղակի և կազմակերպված աշխատանք տանել իրենց պատճառած ավերածությունների դեմ։

Ցավալի է նաև, որ վերահսկվող լրատվամիջոցներում մեծ թիվ են կազմում նրանք, ովքեր ոչ միայն ճշգրիտ լուրեր չեն հաղորդում, այլև հաճախ խեղաթյուրված են ներկայացնում լուրը՝ լինի դա գրավոր տեղեկատվություն, թե ձայնագրություն, թե տեսանյութ։ Հատկապես ձայնագրելու կամ տեսանկարահանելու դեպքում, օգտագործելով արհեստագործության բարիքները, հաճախ ընտիր հատվածներ են ներկայացնում ու իրականությունը լրիվ հակադարձվում է։ Նրանց համախոհները սոցցանցերում տարածում են այս խեղաթյուրված լուրերը, և հասարակության մեջ ավերածություններ են։

Այստեղ ամենամեծ դերը վերապահված է լրագրողներին։ Նրանք, ովքեր պարզապես լրագրողներ (հետաքննիչներ) են, ովքեր անմիջական կապի մեջ են լուրի աղբյուրի և ընթերցողի հետ, պետք է ունենան բարոյական բարձր չափանիշ՝ լուրը փոխանցելու այնպես, ինչպես կա՝ առանց անձնական մեկնաբանության կամ լուրը շրջված ներկայացնելու փորձի։ .

Երկրորդ կատեգորիան հետաքննող լրագրողներն են, ովքեր կարող են մեկնաբանել լուրերը, և ընթերցողը կամ հեռուստադիտողը կարող են համոզվել կամ չհամոզվել կամ կիսվել այդ մեկնաբանությամբ։ Այս տեսակի լրագրողները պետք է լավ տիրապետեն իրենց մեկնաբանության բոլոր ասպեկտներին, և համակողմանի զարգացում ունենալը նույնպես հաջողության գրավական է։

Այսօր Հայաստանում լրատվական դաշտը սարսափելի վիճակում է. Ցանկացած լուր՝ քաղաքական թե սոցիալական, սպորտային թե այլ, ներկայացվում է խեղաթյուրված, չհիմնավորված, զուտ սուբյեկտիվ ու աղանդավորական տրամաբանությամբ։ Մատների վրա հաշվված են այն լրատվամիջոցները, որոնք փորձում են առավելագույն օբյեկտիվությամբ ու անաչառությամբ ներկայացնել լուրերը։

Եվ այս անառողջ վիճակը ծանր ազդեցություն է թողել հասարակության վրա։ Հասարակությունը բևեռացված է ամեն հարցում՝ անտեսելով ճշմարտությունը։

Այս պաթոլոգիական վիճակից դուրս գալու համար լրատվամիջոցները պետք է վերադառնան իրենց իրական առաքելությանը` լուրերը փոխանցել առանց էմոցիոնալ մեկնաբանությունների և առանց փաստերը շրջելու:

Մեկնաբանողները թող իրենց գործն անեն ու ըստ այդմ կողմնորոշվեն հասարակությանը։

Ճշգրիտ տեղեկատվությունը բացառում է հասարակության բևեռացումը, հետագայում նպաստում նրա զարգացմանն ու ինքնակրթությանը։

Գէորգ Թորոյեան



Source link

Comments


Leave a Reply


Your email address will not be published. Required fields are marked *

Live Updates COVID-19 CASES